GAIAREN LABURPENA

Gai osoaren laburpen txiki bat egin dugu lerro hauetan.

EUSKAL HERRIA FRANKISMO GARAIAN
1936. urtean, Jose Antonio Agirrek, Eusko Jaurlaritza osatu eta izan den lehen Lehendakari bilakatu zen. Urte honetan, Gerra Zibilaren eztanda eta ondoren ere, Gernikako bonbardaketa etorri ziren.

1939an, frankisten garaipenarekin eta inposatutako diktadurarekin, urte txarrak igaro zituen Euskal Herriak herri traidoretzat hartu zutelako eta neurri zorrotzak aplikatu zizkieten. Errepresio gogorra jaso eta frankisten menpean erori ziren. Atzerrira joan behar izan ziren batzuk eta kartzelatuak eta heriotzara zigortuak izan ziren beste zenbait ere. Modu honetaz ETA sortu zen (mugimendu armatu bezala) eta beste zenbait langile mugimendu ere agertu ziren.

Gerra ondoren, berreskurapen ekonomikoa hasi zen herrian. Ondoren, 1959tik aurrera egonkortze planei esker, hazkunde iraunkor batean sartu zen 1973a arte, industria eta metalurgiaren bidez batik bat. Geroz eta etorkin gehiago iritsi ziren. Baina denboraren poderioz, atzerriko menpekotasuna eta desoreka etorri ziren eta horrek guztiak krisia azeleratu zuen. Tentsioa altua zen. ETA ekintza odoltsuekin hasi zen esaterako Carrero Blancorena eta pixkanaka frankismoaren amaiera iritsi zen.

OROKORREAN, FRANKISMOAREN AZKEN ALDIAK
1960tik 1972ra, aldaketa ikaragarriak eman ziren ekonomian. Garapen planak jarri ziren martxan. Hauen helburua erregimena sendotzea eta herrialdea aberastea zen. Honela, langabezia murriztu zen. Industrien eta automobilismoaren hazkundea izan zen, baina etekin handiena, banku eta industra talde handiek lortu zuten. Hauek finantzatzeko, turismoan eta atzerriko inbertsoetan oinarritu ziren.
Gizartean desoreka nabaria zegoen eta espekulazioa izan zen nagusi garai honetan. Bitartean, kulturan eta hezkuntzan, irekitze intelektuala gertatu  zen. Kanpo harremanak sendotu ziren, bai Europako Ekonomia Erkidegoarekin eta baita herrialde arabiar eta AEBrekin. Hurrengo urteetan, aldaketak zirela eta, oposizioa indartu egin zen.
Aipatutako oposizio horren barruan, era askotako mugimenduak bildu ziren. Hasteko, erregimenaren ondoan egona izan zen Eliza hartatik aldendu eta hura gaitzatsiz joan zen. Euskal Herrian, aipaturiko ETA talde armatua eratu zen ere. Bestalde, PCE-k eta alderdi eta mugimendu sozialistek ere langileen aldeko borroka jarraitu eta erregimenaren aurkako mugimendu eta elkarteak fundatu zituzten. Aipatzekoa da ikasle eta gazteen giroa ere, zeintzuek geroz eta indar handiagoa egiten zuten diktadura amaitzeko. Azkenik, erregimenaren zentralismoaren aurkako mugimendu nazionalistak garatuz joan ziren.
Denbora pasa ahala eta Frankoren gaixotasunarekin, gatazkak ugaritu egiten dira eta erregimenaren ezegonkortasuna agerian uzten da. Frankok, Joan Karlos oinordekotzat onartzen du. Horrekin batera Carrero Blanco izendatzen du presidente, baina 1973 ETA-k atentatu batean hil egiten du. Arias Navarro gobernuburu ezarri ondoren, Franko 1975 hil egiten da. Honen ondoren hasi zen demokraziaranzko bide baketsua, trantsizioa.

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s